Permintaan tinggi terhadap ayam sebagai sumber makanan utama masyarakat membuka ruang perniagaan yang luas. Namun, di sebalik peluang mengaut keuntungan, ada amanah besar yang mesti dipikul: memastikan setiap bekalan yang sampai kepada pengguna benar-benar halal, bersih dan selamat dimakan.

Laporan mengenai kegiatan penyembelihan dan pemprosesan ayam yang disyaki tidak mematuhi kaedah ditetapkan syarak di sebuah gudang di Puchong amat membimbangkan. Sebanyak 6.5 tan ayam mentah bernilai RM85,400 dilaporkan dirampas dalam serbuan menerusi Ops Taring Chiller itu.

Lebih meresahkan ialah dakwaan bahawa ayam berkenaan direndam dalam air panas sehingga mati sebelum proses penyembelihan dilakukan. Sekiranya terbukti, perkara ini merupakan pengkhianatan terhadap kepercayaan pengguna yang membeli makanan dengan keyakinan bahawa tuntutan halal dipatuhi.

Dalam serbuan pada jam 12.40 tengah malam itu, seramai 12 lelaki warga Bangladesh dan Pakistan turut ditahan kerana dipercayai terbabit dalam aktiviti penyembelihan serta pemprosesan ayam di premis berkenaan.

Namun, tindakan penguatkuasaan tidak seharusnya terhenti pada penahanan pekerja warga asing. Persoalan yang mesti dijawab ialah siapa pemilik perniagaan, siapa yang mengarahkan operasi, dari mana bekalan diperoleh dan pihak mana yang menikmati keuntungan.

Pekerja tidak boleh dijadikan perisai sehingga pihak yang membuat keputusan terlepas daripada pertanggungjawaban. Siasatan mesti menelusuri keseluruhan operasi, termasuk pemilik, pengusaha, pembiaya dan pengedar. Jika bukti mencukupi, mereka mesti didakwa.

Masyarakat juga perlu dimaklumkan tentang perkembangan tindakan terhadap pihak yang bertanggungjawab. Laporan penguatkuasaan tidak sepatutnya sekadar berakhir dengan jumlah pekerja ditahan dan nilai barangan dirampas, sedangkan tindakan terhadap pengendali sebenar perniagaan terus menjadi tanda tanya.

Di Sabah pula, isu berkaitan penyeludupan dan kemasukan bekalan ayam secara tidak sah juga bukan kes terpencil.

Menurut laporan pada Mei, Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan Malaysia (AKPS) mengesan 26 kontena mengandungi ayam sejuk beku bernilai keseluruhan lebih RM5.8 juta di Pelabuhan Sepanggar. Kes itu dilaporkan sebagai cubaan penyeludupan ayam sejuk beku terbesar di negara ini.

Daripada jumlah berkenaan, 14 kontena yang diperiksa disahkan mengandungi 404,232 kilogram ayam sejuk beku bernilai lebih RM2.4 juta, yang dipercayai berasal dari China dan Hong Kong.

Operasi tersebut dilaksanakan hasil kerjasama AKPS, Jabatan Kastam Diraja Malaysia Sabah dan Jabatan Perkhidmatan Veterinar Sabah, susulan maklumat risikan yang diterima pada 19 Mei.

Dalam laporan pada Ogos pula, Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) dilaporkan menggagalkan kegiatan import ayam sejuk beku secara tidak sah di Sabah menerusi Ops Chick. Sindiket terbabit disyaki merasuah pegawai pihak berkuasa di pelabuhan bagi membawa masuk bekalan berkenaan.

Sebanyak 10 kontena makanan sejuk beku yang dipercayai untuk edaran di Sabah dilaporkan dikesan dalam operasi itu. Tiga lelaki berusia lingkungan 30-an hingga 50-an, yang berperanan sebagai ejen penghantaran dan pengurus syarikat, turut ditahan.

Kes penyeludupan atau import tidak sah tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa semua ayam terbabit tidak halal. Namun, kegiatan sedemikian menimbulkan persoalan serius mengenai sumber bekalan, pematuhan syarat import, pengesahan halal dan kebolehkesanan produk sebelum sampai kepada pengguna.

Apabila kawalan kemasukan dipintas, bagaimana pengguna dapat diyakinkan bahawa semua pemeriksaan yang diperlukan telah dilaksanakan? Apabila wujud dakwaan rasuah, keyakinan terhadap integriti pengawasan turut terjejas.

Sebab itu, isu ini mesti ditangani secara menyeluruh. Agensi penguat kuasa, pihak berkuasa agama dan agensi berkaitan bekalan makanan perlu bekerjasama memastikan tiada ruang yang mudah dieksploitasi oleh pihak yang mengejar keuntungan.

Pemeriksaan di pintu masuk negara mesti disambung dengan pemantauan terhadap pusat penyembelihan, gudang, premis pemprosesan dan rangkaian pengedaran. Tindakan juga perlu menyentuh pihak yang disyaki melindungi kegiatan tersebut, sekiranya terdapat bukti penglibatan mereka.

Pengusaha pula mesti memahami bahawa tanggungjawab mereka melangkaui urusan membeli dan menjual. Mereka perlu mengetahui asal bekalan, memastikan proses penyembelihan mematuhi syarat halal serta menjamin logo dan perakuan halal digunakan secara sah.

Tidak memadai untuk mendakwa tidak mengetahui apa yang berlaku sedangkan keuntungan daripada perniagaan itu terus dinikmati. Pengawasan terhadap operasi dan pembekal ialah sebahagian daripada tanggungjawab pengurusan.

Permintaan tinggi bukan alasan untuk mengambil jalan mudah. Kos operasi bukan alasan untuk mengetepikan pematuhan. Keuntungan pula tidak boleh dijadikan ukuran tunggal sehingga soal halal dan haram dipandang ringan.

Masyarakat turut mempunyai peranan. Pengguna perlu menyemak maklumat halal melalui saluran rasmi dan melaporkan kegiatan mencurigakan kepada pihak berwajib. Pada masa sama, tuduhan yang belum disahkan tidak wajar disebarkan sehingga menjejaskan pihak yang tidak bersalah.

Hakikatnya, pengguna membeli ayam dan juga daging dengan kepercayaan. Mereka membawanya pulang, memasaknya dan menghidangkannya kepada keluarga dengan keyakinan bahawa pihak yang membekalkan makanan itu telah menunaikan amanah.

Kepercayaan inilah yang wajib dipelihara oleh pengusaha dan dipertahankan melalui penguatkuasaan yang berkesan.

Anda mungkin mengaut keuntungan hari ini, tetapi keuntungan itu tidak menghapuskan tanggungjawab terhadap makanan yang dijual kepada masyarakat. Jika ada penipuan atau pelanggaran, pihak yang mengarah, mengurus dan meraih hasilnya mesti turut dipertanggungjawabkan.

Jangan biarkan pekerja menjadi satu-satunya wajah yang ditampilkan ketika operasi dibongkar, sedangkan dalang sebenar terlepas daripada tindakan. Soal halal dan haram terlalu besar untuk digadaikan demi keuntungan, dan amanah terhadap pengguna terlalu berharga untuk dikhianati.