KUALA LUMPUR: Satu kawasan perairan berhampiran pintu masuk timur Selat Singapura, yang berada dalam Zon Ekonomi Eksklusif (EEZ) Malaysia, menjadi perhatian selepas dilaporkan dikaitkan dengan aktiviti pemindahan minyak oleh rangkaian kapal tangki bayangan Iran.

Memetik laporan CNN, kawasan berkenaan dikenali sebagai Eastern Outer Port Limits (EOPL) dan dikatakan sering menjadi lokasi kapal-kapal berlabuh serta melakukan pemindahan kargo dari kapal ke kapal.

Tumpuan terhadap kawasan itu meningkat susulan rampasan kapal tangki MT Tifani oleh pihak berkuasa Amerika Syarikat di Lautan Hindi baru-baru ini. Kapal berkenaan dilaporkan membawa kira-kira 1.9 juta tong minyak yang didakwa berasal dari Iran.

Menurut laporan sama, data penjejakan maritim menunjukkan  beberapa kapal sebelum ini beberapa kali berulang-alik antara Iran dan perairan berhampiran Malaysia. Kapal itu juga dilaporkan pernah mematikan Sistem Pengenalan Automatik (AIS) ketika berada di kawasan tersebut sebelum muncul semula beberapa jam atau beberapa hari kemudian.

Amalan mematikan AIS sering dikaitkan dengan cubaan mengelak pengesanan, namun laporan itu tidak menyatakan secara muktamad bahawa semua aktiviti di kawasan berkenaan adalah menyalahi undang-undang.

CNN turut memetik pakar keselamatan maritim yang menyifatkan kawasan EOPL sebagai lokasi strategik bagi operasi pemindahan minyak kerana kedudukannya berhampiran laluan perkapalan utama dunia.

Menurut data United Against Nuclear Iran (UANI) yang dipetik CNN, sekurang-kurangnya 679 pemindahan kapal-ke-kapal direkodkan di kawasan tersebut pada 2025, meningkat berbanding 471 pada 2024 dan 280 pada 2023.

Bagaimanapun, jumlah itu berdasarkan pemerhatian satelit dan mungkin tidak menggambarkan keseluruhan aktiviti sebenar di kawasan berkenaan.

Laporan itu turut menyebut bahawa pemindahan kapal-ke-kapal adalah amalan biasa dalam industri perkapalan antarabangsa, khususnya bagi tujuan logistik dan pemindahan kargo. Namun, aktiviti itu tertakluk kepada peraturan keselamatan, dokumentasi dan kelulusan pihak berkuasa berkaitan.

Dalam konteks armada bayangan, kaedah sama didakwa digunakan bagi menyamarkan asal usul minyak, termasuk melalui pemindahan pada waktu tertentu, pertukaran kapal, penggunaan bendera berlainan dan dokumen yang mengelirukan.

CNN melaporkan bahawa minyak mentah dari Iran lazimnya dibawa dari terminal Pulau Kharg sebelum dipindahkan kepada kapal lain berhampiran kawasan EOPL. Kapal penerima kemudian dikatakan membawa kargo tersebut ke China, termasuk ke kilang penapisan berskala kecil di wilayah Shandong.

Laporan itu juga menyatakan bahawa China tidak mengenakan sekatan terhadap minyak Iran dan sebelum ini menentang sekatan unilateral yang tidak berasaskan undang-undang antarabangsa.

Iran pula dilaporkan kekal sebagai antara pengeksport minyak utama dunia walaupun berdepan sekatan meluas, dengan sebahagian besar eksportnya dihantar ke China.

Dalam perkembangan berkaitan, Malaysia sebelum ini dilaporkan berjanji memperketat penguatkuasaan terhadap aktiviti pemindahan kapal-ke-kapal tanpa kebenaran di perairannya.

Menteri Luar, Datuk Seri Mohamad Hasan sebelum ini dipetik sebagai berkata Malaysia tidak mahu terus dituduh sebagai negara yang memudahkan aktiviti sedemikian, sambil menegaskan kapal yang melakukan pemindahan tanpa kebenaran boleh dikenakan tindakan.

Pemerhati melihat laporan CNN itu sebagai peringatan bahawa kawasan sekitar Selat Melaka dan Selat Singapura bukan sahaja penting kepada perdagangan global, tetapi turut terdedah kepada persaingan geopolitik, sekatan tenaga dan operasi maritim berisiko tinggi.

Setakat ini, dakwaan berhubung skala sebenar aktiviti minyak bayangan di EOPL masih bergantung kepada analisis data satelit, penjejakan maritim dan penilaian pakar yang dipetik dalam laporan berkenaan.